ABŞ-də Soyuq müharibə dövrünün ən çox müzakirə olunan gizli proqramlarından biri olan MKUltra yenidən Konqres gündəminə çıxarılıb. Florida nümayəndəsi Anna Paulina Luna tərəfindən təşkil edilən xüsusi dinləmədə, Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsinin (MKİ) keçmiş fəaliyyətləri və gizli eksperimentləri yenidən araşdırılır.

Qaynarinfo xəbər verir ki, Soyuq müharibə illərində həyata keçirildiyi iddia edilən MKUltra proqramı, insan davranışını manipulyasiya etmək, sorğu zamanı müqaviməti qırmaq və etiraf almaq məqsədilə aparılan gizli təcrübələri əhatə edirdi. Məlumatlara görə, LSD kimi psixotrop maddələr, hipnoz, psixoloji təzyiq, izolyasiya və duyğu məhrumiyyəti kimi üsullardan istifadə olunub.

Ən ciddi iddialardan biri isə bu təcrübələrin bir hissəsinin iştirakçıların xəbəri və razılığı olmadan həyata keçirilməsidir. Hədəf qruplar arasında məhkumlar, psixiatrik xəstələr, narkotik asılılığı olan şəxslər, hərbçilər və bəzi hallarda adi vətəndaşların da olduğu bildirilir.

Proqramın miqyası və mübahisəli məqamlar

Məlumatlara əsasən, MKUltra 1953-cü ildə başlayıb və 1960-cı illərin ortalarına qədər davam edib. Təxminən 144 fərqli layihəni əhatə etdiyi iddia edilir. Bu isə proqramın məhdud laboratoriya sınaqlarından daha geniş struktura sahib olduğunu göstərir.

Açıqlanan sənədlərdə MKİ-nin əvvəlcə xarici vətəndaşlar üzərində testləri nəzərdən keçirdiyi, lakin daha sonra "xəbərsiz şəkildə ABŞ vətəndaşları üzərində sınaqların davam etdirilməsi” fikrinə gəldiyi iddiası da yer alır. Bu məqam proqramın etik mübahisələrinin əsas səbəblərindən biri kimi göstərilir.

MKİ daha əvvəl MKUltra-nın nəticəsiz qaldığını və etik narahatlıqlar səbəbilə dayandırıldığını bildirsə də, 1973-cü ildə bir çox sənədin məhv edilməsi uzunmüddətli şübhələri artırıb.

Şübhəli ölüm iddiaları və Frank Olson hadisəsi

MKUltra ilə bağlı ən çox müzakirə olunan hadisələrdən biri MKİ ilə işləyən bioloji müharibə mütəxəssisi doktor Frank Olsonun ölümü ilə bağlıdır. Olsonun 1953-cü ildə onun xəbəri olmadan LSD verildiyi bir görüşdən sonra psixoloji vəziyyətinin pisləşdiyi bildirilir.

Qısa müddət sonra Nyu-Yorkda bir otelin 13-cü mərtəbəsindən düşərək həyatını itirib. Rəsmi sənədlərdə ölüm intihar kimi qeydə alınıb. Lakin ailəsi və bəzi tədqiqatçılar onun öldürüldüyünü iddia edir.

Məşhur mafiozun sınaq subyekti olması

Proqram çərçivəsində sınaqlara cəlb olunduğu iddia edilən şəxslərdən biri də cinayət dünyasında tanınmış Ceyms "Whitey” Bulger olub. Onun 1957-ci ildə həbsxanada olduğu müddətdə psixotrop maddələrlə aparılan təcrübələrə məruz qaldığı bildirilir.

Bulger sonradan halüsinasiyalar, paranoya və aqressiv davranış kimi təsirlər yaşadığını açıqlayıb.

Konqresdə yeni təzyiqlər artır

MKUltra ilk dəfə 1975-ci ildə Senatın Frank Kurç rəhbərliyindəki araşdırması ilə ictimaiyyətə açıqlanmışdı. Bu araşdırma ABŞ kəşfiyyat orqanlarının nəzarət mexanizmlərində ciddi dəyişikliklərə yol açmışdı.

Hazırkı mərhələdə isə yeni sənədlərin ortaya çıxması və uzun illər cavabsız qalan suallar səbəbilə Konqresdə mövzuya maraq yenidən artıb. Bəzi qanunvericilər MKİ-nin keçmiş fəaliyyətlərinin hələ də tam aydınlaşdırılmadığını bildirirlər.

Yeni dinləmələr, gizli proqramların dövlət nəzarəti, insan hüquqları və məlumatların açıqlanması ilə bağlı geniş müzakirələri də yenidən gündəmə gətirib.

Aydın