İsveçrədə "FlexBase” şirkəti tərəfindən Laufenburq şəhərində dərin tikinti çökəkliyinin yeraltı enerji anbarına çevrilməsi layihəsi həyata keçirilir. Layihə başa çatdıqda ümumi tutumu 2,1 QVt·saatdan çox, çıxış gücü isə 1,2 QVt-dan artıq olacaq nəhəng redoks axın batareyası sistemi yaradılacaq.

Qaynarinfo "Econews"a istinadən xəvər verir ki, şirkət bu göstəriciləri Layshtadt atom elektrik stansiyasının gücü ilə müqayisə edir.

Layihənin əsas ideyası yalnız rekord qıran batareya qurmaq deyil, həm də Avropanın enerji sistemini günəş və külək kimi dəyişkən mənbələrdən asılılıq zamanı sabit saxlamaqdır. Bu mənbələr elektrik enerjisini tələbatdan asılı olmayaraq istehsal edir və bu da şəbəkədə balans problemləri yaradır.

Layihə "FlexBase” tərəfindən Laufenburqda, Avropanın birləşmiş enerji şəbəkəsinin tarixi mərkəzlərindən biri olan "Laufenburqun ulduzu” yaxınlığında inşa olunur. Şirkətin məlumatına görə, tikinti 2025-ci ilin yazında başlayıb və kompleksə enerji saxlama sistemi ilə yanaşı süni intellekt üçün data mərkəzi, ofislər və laboratoriyalar da daxil olacaq.

Yeraltı hissənin miqyası xüsusilə böyükdür. Məlumatlara görə, təxminən 27 metr dərinlikdə və iki futbol meydançasından uzun bir qazıntı sahəsi yaradılıb. Bu sahə əsas redoks axın batareyası sisteminin yerləşdirilməsi üçün nəzərdə tutulub.

Üst hissədə isə 40 000 kvadratmetrdən böyük kampus formalaşdırılır. Enerji saxlama sisteminin özü isə 20 000 kvadratmetrdən artıq sahəni əhatə edir.

Niyə bu qədər böyük avadanlıq yerin altına yerləşdirilir? Əsas səbəb odur ki, axın batareyaları iri həcmli rezervuarlar, nasoslar və çevirmə sistemləri tələb edir. Bu texnologiya telefon və ya noutbuk batareyaları kimi kompakt deyil, lakin enerji şəbəkələri üçün sabit və böyük tutumlu saxlama imkanı yaradır.

Bərpa olunan enerji mənbələri bir saat ərzində artıq, digər saatda isə çatışmazlıq yarada bilər. Günəşli günorta və küləkli gecələrdə enerji istehsalı yüksək olur, lakin pik tələbat dövrlərində kəskin azalma müşahidə olunur.

"FlexBase” Laufenburqdakı sistemin istifadə olunmayan bərpa olunan enerjini toplayaraq ehtiyac yarandıqda şəbəkəyə qaytarmaq üçün nəzərdə tutulduğunu bildirir. Bu, gərginlik və tezliyin sabitləşdirilməsinə kömək edəcək.

Şirkətə görə, layihə təxminən 210 000 ev təsərrüfatını 24 saat ərzində enerji ilə təmin etməyə kifayət edəcək 2,1 QVt·saatlıq tutuma malik ola bilər.

Redoks axın batareyası ənənəvi litium-ion batareyalardan fərqlənir. Enerji bərk elektrodlarda deyil, çənlərdə saxlanan maye elektrolitlərdə toplanır və sistem boyunca dövriyyə etdirilir.

Enerji yığılarkən elektrik enerjisi kimyəvi enerjiyə çevrilir, boşaldılarkən isə proses əksinə gedir və elektrik enerjisi yenidən əldə olunur. Bu texnologiyada tutum əsasən çənlərin həcmi ilə artırıla bilir.

"FlexBase” sistemdə yüksək su tərkibli elektrolit istifadə olunduğunu və bunun yanmayan, partlayış riski aşağı və təkrar emal oluna bilən xüsusiyyətlərə malik olduğunu bildirir.

21 may 2026-cı ildə "FlexBase” şirkəti "Invinity Energy Systems”in layihənin strateji tərəfdaşı seçildiyini açıqlayıb. Şirkət ilkin mərhələdə 1,5 QVt·saat gücündə vanadium əsaslı axın batareyası quracağını bildirib.

Planlara görə, sistem sonradan 2,1 QVt·saatadək genişləndiriləcək.

"FlexBase” rəhbəri Marsel Aumer texnologiyanın təhlükəsizlik baxımından üstünlüklərini vurğulayaraq onun yanmayan və sabit işləmə xüsusiyyətlərinə diqqət çəkib.

Layihə eyni zamanda süni intellekt üçün data mərkəzini də əhatə edir. Kompleksdə enerji saxlama sistemi, hesablama infrastrukturu və tədqiqat mərkəzləri birlikdə işləyəcək.

Data mərkəzindən çıxan istiliyin Laufenburq və ətraf ərazilərin mərkəzləşdirilmiş istilik sisteminə yönləndirilməsi planlaşdırılır. Hesablamalara görə, bu, 30 il ərzində təxminən 75 000 ton CO2 emissiyasının azalmasına kömək edə bilər.

Layihənin ümumi dəyəri təxminən 45,5 milyarddan 227,5 milyard qrivnayadək qiymətləndirilir və təxminən 300 iş yeri yaradacağı gözlənilir.

İlkin planlara görə, layihənin 2028-ci ilin yayında tam istismara verilməsi nəzərdə tutulurdu, lakin daha son məlumatlara əsasən 2029-cu ildə işə salınması ehtimal edilir.

Hazırda əsas nəticə odur ki, Avropanın enerji keçidi artıq yalnız külək turbinləri və günəş panellərinin sayının artırılması ilə məhdudlaşmır. Eyni zamanda enerji saxlama infrastrukturunun qurulması da həlledici rol oynayır.

Laufenburqda bu gələcək artıq 27 metr dərinlikdə formalaşır.

Aydın