19 illik işlərdən sonra Avropanın ən iddialı infrastruktur layihələrindən biri qazıntıların yekun mərhələsinə daxil olur. Layihə Alp vadilərində ağır nəqliyyatın intensivliyini, səs-küyü və çirklənməni azaltmaq üçün həll kimi nəzərdən keçirilir.

Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə "Antena 3 CNN” yazır.

Brenner tuneli Avstriya və İtaliyanı birbaşa birləşdirəcək və iki ölkənin sərhədi altından Alp dağlarını keçəcək. Bir neçə həftə ərzində hər iki ölkədən olan qazmaçılar dağın altında görüşməlidir ki, bu da 10 milyard avrodan (təxminən 445 milyard manat) çox dəyəri olan layihə üçün simvolik an olacaq.

Lakin işlər yekunlaşmağa yaxınlaşdıqca əsas sual qalır: bu meqa-tunel yük daşımalarını avtomobil yollarından dəmir yoluna əhəmiyyətli dərəcədə yönləndirə biləcəkmi, yoxsa Alp bölgəsindəki digər layihələr kimi (məsələn, İsveçrənin Qotard tuneli) məhdud nəticələr verəcək?

Qotard tunelinin təcrübəsi belə layihələrin real sərhədlərini də göstərir. O, Alp keçidi üzrə daşımaları nizamlasa və dəmir yolunun payını artırsa da, avtomobil nəqliyyatı tam aradan qalxmayıb və yük daşımalarının kütləvi şəkildə relslərə keçməsi ilə bağlı siyasi məqsədlər tam reallaşmayıb.

Bundan əlavə, bu investisiyaların effektivliyi infrastruktur və qonşu ölkələrin nəqliyyat siyasəti, eləcə də daşıyıcıların logistika və iqtisadi xərcləri kimi xarici amillərdən ciddi şəkildə asılıdır.

Nəhəng Brenner tunelinin 2032-ci ildə istifadəyə verilməsi planlaşdırılır. Bu vaxta qədər relslərin çəkilməsi, kontakt şəbəkəsinin və dəmir yolu təhlükəsizlik sistemlərinin quraşdırılması lazımdır.

Tunel Alp dağlarının əsas silsiləsini kəskin yamaclar olmadan keçəcək və buna görə də "baza tuneli” adlandırılır.

Qatarlar artıq köhnə, dik dağ marşrutu ilə yuxarı-aşağı qalxıb-enməyəcək. Onlar dağın içindən daha sürətli keçəcəklər: sərnişin qatarları əvvəlki 60–80 km/saat əvəzinə təxminən 200 km/saat sürətlə hərəkət edəcək və bu, təxminən bir saat vaxta qənaət edəcək.

Yük qatarları da daha sürətli olacaq, lakin əsas üstünlük ondadır ki, daha ağır və daha çox vaqonu dartmaq üçün yalnız bir lokomotiv kifayət edəcək. Bu da dəmir yolu ilə yük daşımalarını daha ucuz, etibarlı və daha geniş tutumlu edəcək.

2023-cü ilin məlumatına görə, Brenner baza tunelinin dəyəri 10,5 milyard avro (təxminən 467 milyard manat) qiymətləndirilir. Avropa İttifaqının bu layihəyə 2,3 milyard avro (təxminən 102 milyard manat) ayırması planlaşdırılır, çünki layihə ümumavropa əhəmiyyəti daşıyır.

Lakin tikinti qiymətlərinin artması və Avstriyada qazma işlərinin təxminən bir il dayandırılması səbəbilə büdcəyə əməl olunub-olunmayacağı hələ qeyri-müəyyəndir. İşlərin 2032-ci ildə başa çatdırılması planı da bir və ya iki il gecikə bilər. Yenilənmiş plan bu il təqdim olunmalıdır.

Dəmir yolu yükdaşımalarının payı hazırda 27% təşkil edir və tunel sayəsində 2040-cı ilə qədər 50%-ə çatdırılması hədəflənir. Bu dövrdə dəmir yolu ilə daşımaların üç dəfə artacağı gözlənilir.

Məqsəd Alp vadilərini zərərli emissiyalardan və səs-küydən azad etmək, xüsusilə ağır yük maşınlarının intensiv hərəkətini azaltmaqdır. Buna görə tunel əsasən yük daşımaları üçün nəzərdə tutulur.

Brenner keçidi üzrə avtomobil axını illərdir stabil şəkildə artır. Hazırda bu keçiddən ildə təxminən 2,4 milyon yük maşını keçir ki, bu da 2010-cu illə müqayisədə 25%, 2000-ci illə müqayisədə isə 50% çoxdur.

Bu, Alp keçidlərinin ən işlək nöqtəsidir, çünki ən az hündürlük fərqinə malikdir və İsveçrədən fərqli olaraq Avstriya Avropa İttifaqının üzvü olduğuna görə qaydalar daha az məhduddur. Gözlənilir ki, 2040-cı ilə qədər yük maşınlarının axını məhz bu tunel sayəsində artmayacaq.

Aydın