Anqolada (Afrika) Kuanza çayı üzərində ölkənin ən böyük su elektrik stansiyası olacaq Kakulo Kabaşa layihəsinin tikintisi zamanı arxeoloqlar mühüm tarixi kəşfə imza atıblar.

Qaynarinfo xəbər verir ki, "Interia GeekWeek” nəşrinin yazdığına görə, bənd və gələcək su anbarının yerləşəcəyi ərazidə Mərkəzi Anqolada indiyədək aşkar edilmiş ən qədim daş tikililər üzə çıxarılıb.

Tədqiqatçılar burada daş platformalar, divar qalıqları, kurqanlar, ölkənin ən qədim dəfn yerləri və əvvəllər məlum olmayan kremasiya məkanını aşkar ediblər. Ərazi yaxın gələcəkdə su altında qalacağından arxeoloqlar qazıntıları qısa müddətdə aparmalı olublar.

Alimlər ümumilikdə 117 daş tikili kompleksini, o cümlədən kurqanları müəyyən ediblər. Radiokarbon analizləri göstərib ki, bəzi məzarlar XV əsrin əvvəllərinə, yəni portuqalların Anqolaya gəlişindən əvvəlki dövrə aiddir. Bu tapıntılar bölgənin memarlıq tarixi ilə bağlı əvvəlki təsəvvürləri dəyişir. Çünki indiyədək bu tip tikililərin XVI əsrdən daha qədim olmadığı hesab edilirdi.

Kakulo Kabaşa mədəniyyətinin izləri

Kurqanların bəzilərində insan qalıqları qorunub saxlanılıb ki, bu da geniş dəfn kompleksinin mövcudluğunu göstərir. Ölənlərin bir hissəsi böyrü üstə, digərləri isə dizləri sinəyə çəkilmiş vəziyyətdə dəfn edilib. Anqolada bu cür dəfn forması adətən yüksək sosial statuslu şəxslərlə əlaqələndirilir.

Bununla belə, alimləri qiymətli dəfn əşyalarının olmaması təəccübləndirib. Onların əvəzinə üyütmə daşları, keramika məmulatları və dəmir qalıqları aşkar edilib. Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, bu, həmin dəfnlərin daha mürəkkəb dini və ya sosial məna daşıdığını, həmçinin qadınların da mühüm ictimai və mərasim roluna malik ola biləcəyini göstərir.

Ən qeyri-adi tapıntılardan biri isə içərisində yandırılmış kəllə sümüyü və diş fraqmentləri olan qırılmış və yandırılmış saxsı urna olub. Alimlərin sözlərinə görə, bu cür tapıntının Anqola arxeologiyasında analoqu yoxdur.

Tədqiqatçılar bildirirlər ki, XVII əsrdə yaşamış missioner Antonio Kavassinin təsvirlərində oxşar qablar sədaqət andı və qurbanvermə mərasimləri zamanı istifadə olunurdu. Bu məlumatlar urnanın təyinatının izahına kömək edə bilər.

Alimlərin fikrincə, tapıntılar tarixçilərin avropalılar gəlməzdən əvvəl bu ərazilərin sıx məskunlaşdığı barədə ehtimallarını təsdiqləyir və Cənubi-Mərkəzi Afrikanın müstəmləkəçilikdən əvvəlki dövrdə düşünüldüyündən daha mürəkkəb mədəniyyətə malik olduğunu göstərir.

Su anbarının yaradılması nəticəsində bu qiymətli arxeoloji irsin bir hissəsi su altında qalacaq. Bununla belə, arxeoloqlar artıq daş tikililərin su altında qalmayacaq ərazilərdə də aşkar edildiyini bildirirlər. Bu isə qazıntıların və regionun tarixinin araşdırılmasının davam etdirilməsinə imkan yaradır.

Aydın