"Başda duman" (brain fog) adətən unutqanlıq, zehni yorğunluq və diqqəti toplamaqda çətinlik kimi simptomları təsvir etmək üçün istifadə olunan termindir.

Qaynarinfo xəbər verir ki, psixi sağlamlıq sahəsində ekspertlər "RealSimple” portalına bu vəziyyətə səbəb ola bilən dörd zərərli vərdişi açıqlayıblar.

Yuxu vərdişlərinin pis olması

Terapevt Xloya Binin sözlərinə görə, "başda duman”ın əsas səbəblərindən biri xroniki yuxusuzluq və ya nizamsız yuxu rejimidir.

Tədqiqatlar yuxu çatışmazlığını diqqətin, sayıqlığın, yaddaşın, qərarvermə qabiliyyətinin və ümumi koqnitiv funksiyaların zəifləməsi ilə davamlı şəkildə əlaqələndirir. Bu, real həyatda düşüncə ləngliyi, unutqanlıq, diqqət toplamaqda çətinlik və ya zehni "uzaqlaşma” hissi kimi özünü göstərə bilər.

"Yuxu rejiminin sabit olmaması, keyfiyyətsiz yuxu və yuxu defisitinin yığılması "beyin dumanını” daha da gücləndirir", deyə "Misfit Mental Health"in təsisçisi və peşəkar məsləhətçi Stef Fauler bildirir.

Sosial işçi Anindita Baumik isə qeyd edir ki, keyfiyyətsiz yuxu yalnız "beyin dumanı” ilə məhdudlaşmır, həm bədənə, həm də psixikaya geniş təsir göstərir. Araşdırmalar yuxu çatışmazlığının narahatlıq, depressiya, əsəbilik, diqqət azalması və motivasiya itkisi ilə bağlı olduğunu göstərir.

Çoxsaylı tapşırıqlar

Daim tapşırıqlar arasında keçid etmək düşünmə qabiliyyətinə ciddi təsir göstərə bilər. Xloya Bin deyir ki, bir çox insan mesajlar, brauzer tabları, e-poçt və sosial şəbəkələr arasında keçidi məhsuldarlıq hesab edir, lakin bu, beynin daha çox qarışmasına və diqqətin zəifləməsinə səbəb olur.

Tədqiqatların icmalları göstərir ki, intensiv media çoxsaylı tapşırıq rejimi diqqətin yayınması və yaddaşın zəifləməsi ilə əlaqəlidir.

Stresslə mübarizə qabiliyyətinin olmaması

Xroniki stress də "zehni duman”ın mühüm, lakin tez-tez diqqətdən qaçan səbəblərindən biridir.

"Somatik baxımdan, sinir sistemi "sağ qalma rejimində" ilişib qalanda aydın düşünmək çətinləşir. Stress təkcə əhval-ruhiyyəyə təsir etmir, həm də işçi yaddaşı və koqnitiv çevikliyi zəiflədir. Bu da izah edir ki, "başda duman" niyə tez-tez yanma (burnout), narahatlıq, panik vəziyyətlər və uzunmüddətli yorğunluq zamanı yaranır”, deyə Bin bildirir.

Bədənin əsas ehtiyaclarının ignorlanması

Bəzən "başda duman” orqanizmin vacib ehtiyaclarının qarşılanmadığına dair siqnaldır. Xloya Binin sözlərinə görə, bu vəziyyət bəzən bədənin su balansı, istirahət, fokuslanma və stressin azaldılması kimi əsas ehtiyaclara çağırışı ola bilər.

Həmçinin özünüzə veriləcək vacib suallardan biri də kifayət qədər hərəkət edib-etmədiyinizdir. Bir araşdırma göstərib ki, günün böyük hissəsini oturaq keçirən yaşlı insanlarda yaddaş üçün kritik əhəmiyyət daşıyan medial temporal pay bölgəsində dəyişikliklər müşahidə olunur. Sadə dillə desək, oturaq həyat tərzi beynin işinə təsir edərək məlumatı yadda saxlamağı və zehni aktivliyi çətinləşdirə bilər.

Aydın