Gündəlik həyatın sürətli ritmi fonunda yaranan halsızlıq, unutqanlıq və ya tarazlıq problemləri əksər hallarda sadə yorğunluq kimi qiymətləndirilir. Lakin mütəxəssislərin sözlərinə görə, bu əlamətlər bəzən mərkəzi sinir sistemini zədələyən Multipl Sklerozun (MS) erkən xəbərdaredici siqnalları ola bilər.

Qaynarinfo-nun məlumatına görə, 30 may Dünya MS Maarifləndirmə Günü münasibətilə açıqlama verən nevroloq professor Erkingül Birday bildirib ki, erkən diaqnoz xəstəliyin gedişatına ciddi təsir göstərə bilər.

MS beyin və onurğa beynini zədələyən xroniki xəstəlik kimi xarakterizə olunur. Xəstəlik adətən tutmalar şəklində inkişaf edir və daha çox gənc yetkinlərdə müşahidə olunur.

Professor Erkingül Birdayın sözlərinə görə, MS görmə itkisi, keyimə, əzələ zəifliyi, başgicəllənmə, tarazlıq pozğunluğu və yerimədə çətinlik kimi əlamətlərlə özünü göstərə bilər. Bəzi xəstələrdə isə xəstəlik daha gizli şəkildə inkişaf edir. Güclü yorğunluq, diqqət dağınıqlığı və unutqanlıq da MS-in erkən dövr əlamətləri sırasında yer alır.

MS əlamətləri hər bir insanda fərqli şəkildə ortaya çıxa bilər. Buna görə də uzun müddət davam edən və ya təkrarlanan şikayətlər "stressdəndir” və ya "yorğunluqdandır” deyərək diqqətdən kənarda saxlanılmamalıdır.

Mütəxəssislər bildirirlər ki, xüsusilə görmənin qəfil zəifləməsi, bədənin bir tərəfində keyimə, qol və ya ayaqda zəiflik, tarazlıq pozğunluğu, yerimə çətinliyi və səbəbi izah olunmayan başgicəllənmə hallarında vaxt itirmədən nevroloqa müraciət etmək lazımdır.

Müasir dövrdə MS diaqnozu MRT müayinəsi və əlavə testlər vasitəsilə daha erkən qoyula bilir. Erkən diaqnoz xəstəliyin inkişafının yaxından izlənilməsinə və fərdi müalicə planının hazırlanmasına imkan yaradır.

Professor Birday qeyd edib ki, bütün MS xəstələrində proses eyni şəkildə getmir. Bəzi hallarda tutmalar daha yüngül keçdiyi halda, digər xəstələrdə həyat keyfiyyətinə ciddi təsir göstərən problemlər meydana çıxa bilər.

MS-in dəqiq səbəbi tam məlum deyil. Bununla belə, genetik meyllilik, immun sistemi ilə bağlı amillər və ətraf mühit təsirlərinin xəstəliyin yaranmasında rol oynadığı ehtimal edilir. Mütəxəssislər hesab edirlər ki, xəstəliyin inkişafında tək bir səbəb deyil, bir neçə amilin birgə təsiri mühüm rol oynayır.

Son illərdə MS-in müalicəsində mühüm irəliləyişlər əldə olunub. Tutma dövrlərində tətbiq edilən müalicələr, tutmaların qarşısını almağa yönəlmiş dərmanlar və simptomları yüngülləşdirən yanaşmalar sayəsində xəstəliyin idarə olunması daha effektiv hala gəlib.

Professor Birday bildirib ki, müalicə imkanlarının genişlənməsi sayəsində xəstələr müntəzəm nəzarət və düzgün müalicə ilə daha yüksək həyat keyfiyyətinə nail ola bilirlər.

MS-in idarə olunmasında yalnız dərman müalicəsi deyil, həyat tərzi də böyük əhəmiyyət daşıyır. Mütəmadi fiziki aktivlik, balanslaşdırılmış qidalanma və düzgün yuxu rejimi xəstəliyin nəzarətdə saxlanılmasına kömək edə bilər.

Mütəxəssislər bildirirlər ki, xüsusilə pilates və yoqa kimi nəzarətli məşqlər bəzi xəstələr üçün faydalı ola bilər. Lakin məşq proqramı hər bir şəxsin vəziyyətinə uyğun şəkildə tərtib edilməlidir.

MS diaqnozu qoyulan şəxslərin dərmanlarını müntəzəm qəbul etməsi və həkim nəzarətini laqeyd etməməsi vacibdir. Xəstəlik nəzarət altında olsa belə, davamlı müşahidə prosesi böyük əhəmiyyət daşıyır.

Professor Birday vurğulayıb ki, əlamətlər meydana çıxdıqda erkən müraciət və düzgün müalicə sayəsində xəstəliyin gedişatını nəzarətdə saxlamaq mümkündür. MS çətin xəstəlik olsa da, erkən diaqnoz, müntəzəm nəzarət və düzgün həyat vərdişləri ilə proses daha idarəolunan hala gələ bilər.

Mütəxəssislərin fikrincə, halsızlıq, unutqanlıq, tarazlıq itkisi, keyimə və ya görmə problemləri təkrarlanırsa, bu əlamətlər diqqətdən kənarda qalmamalıdır. Çünki sadə yorğunluq kimi görünən bəzi şikayətlər MS-in ilk xəbərdaredici siqnalları ola bilər.

Aydın